Hasan Sabbah’ın Fedaileri

Eylemcinin kesinlikle öleceğini bilerek ve bunu kendi rızası ile kabullenerek eylemi icra etme özelliği nedeniyle diğer eylem şekillerinden ayrılan intihar eylemleri ilk defa 1000’li yılların sonlarında Şiilik akımının bir alt kolu olan ve “Yeni Dava” veya “Yeni Yol” manasına gelen “El-Dawa el-Cedid” isimli mezhebin lideri Hasan Sabbah tarafından verilen emirlerle uygulanmıştır. Hassan Sabbah taraftarları, aynı zamanda Haşîşîler ismiyle de anılmaktadırlar.

Bu günkü İran sınırları içerisinde kalan ve Hazar Denizinin güney kıyılarına yakın bir yerde bulunan Alamut kalesinde üslenen Hasan Sabbah’ın yayılma eğilimi gösteren hareketi, dönemin en güçlü devleti olan Selçuklu İmparatorluğu tarafından kendilerine yönelik bir tehdit olarak algılanmaya başladı. Önemsiz bir olayı bahane eden Selçuklu Sultanı Melikşah 1092 yılında Hasan Sabbah müritleri üzerine bir sefer düzenleyerek Sabbah’ın kalelerini üstün kuvvetlerle kuşatmaya aldı. Kalelerdeki az sayıdaki muhafız inatla savunmayı sürdürürken, Selçukluların perde arkasından iktidarın asıl sahibi olan Nizam-ül Mülk’e yönelik, bizzat Hasan Sabbah’ın plânladığı bir suikast düzenlendi.

Derviş kılığındaki fedailer, zehirli bir bıçak ile ünlü vezirin boğazını kestiler ve olay yerinden kaçma imkanları olmasına rağmen buna yeltenmeyerek, vezirin muhafızları tarafından olay yerinde öldürülmeyi beklediler.

Haşişilerin kalelerinin az sayıda muhafız tarafından inatla savunulmasının üzerine bir de Nizam-ül Mülk’ün öldürülmesi, kuşatmanın sona ermesini sağladı. Bu suikast, Hasan Sabbah taraftarlarının ilk eylemiydi ve iyi plânlanan bir eylemin kendini adamış bir fedai tarafından icrası sonrasında ortaya çıkan siyasî sonuçlar bu tür eylemleri cazip hale getirdi.

Müteakip dönemlerde, tarikatın varlığını sürdürdüğü İran, Suriye ve Mısır’da tarikata karşı hareket eden, taraftarlarına zulmeden, içlerinde hükümdarların, halifelerin, emirlerin, generallerin, valilerin, din alimlerinin ve müftülerin olduğu bir çok kişi Hasan Sabbah taraftarlarının hedefi oldu. İsmailî tarikatını ve kalelerini ortadan kaldırmak için Selçuklular bir çok sefer düzenledilerse de, bu seferlerin büyük çoğunluğu Haşîşîler’in çeşitli hileleri ve kilit mevkilerdeki şahıslara yönelik suikastlarla başarısızlıkla sonuçlanmış ve tarikat uzun yıllar varlığını koruyabilmiştir.

 

Hasan’ın kullandığı suikast tarzı, hazırlık, hedef, yöntem ve yarattığı etki bakımından öncekilerden farklıydı. Müritler de derviş ya da derviş adayları değil, profesyonel suikastçı idi ve eğitim düzeylerine, güvenirliklerine ve cesaretlerine göre çıraktan “üstad-ı azam”a kadar derecelere ayrılmışlardı. Her biri, Hasan Sabbah’ın bizzat belirlediği tekniklerle yoğun bir ruhsal ve bedensel eğitimden geçiyordu. Fedailerin sadakati ve mutlak itaat duygusu çok güçlüydü. Bir hikayeye göre, 1198 yılında Alamut kalesini ziyaret eden bir Hıristiyan kralına fedailerinin sadakat derecesini göstermek isteyen Şeyh, o anda kale burçlarında bulunan bir grup adamına kaleden aşağıya atlamalarını emretmiş ve adamları bu emri derhal uygulayarak kendilerini kalenin burçlarından aşağıya atmışlardır.

Gerçekleştirilecek cinayet, hem düşmanların, hem de halkın üzerinde dehşet, korku ve hatta hayranlık uyandıracak nitelikte olmalıydı. Darbe, öldürülecek kişiyle birlikte, onun temsil ettiği değerlere ve halkın duygularına yönelmeliydi. Fedailer tek ya da ikili üçlü gruplar halinde görevlendiriliyor; tüccar, derviş, dilenci kılığına giren bu kişiler cinayetin işleneceği kente gönderiliyordu. Eylem gününe kadar, kentte herhangi bir olaya karışmamaya ve kuşku çekmemeye büyük özen gösteren fedailer, kurbanlarını izliyor, yaşadıkları yerleri, alışkanlıklarını belliyor ve büyük bir sabırla eylem anını bekliyorlardı.

Ancak, hazırlıktaki gizliliğin tersine, icraatın halkın gözü önünde gerçekleştirilmesi gerekiyordu. Cinayet yeri, genellikle kentin en büyük camisi, tercih edilen gün de cumaydı. Hedefteki kişi ne denli korunursa korunsun, bir yolunu bulup üzerine çullanıyor ve bıçak darbeleriyle öldürüyorlardı. Bazıları bıçağı bırakıp kalabalığa söylev çekiyor, bazıları da, soğukkanlılıkla muhafızların gelip kendisini parçalamasını bekliyordu. Haşîşîler, eylemlerini herkesin gözü önünde icra ederek, bu günkü ifade ile “medya etkisini” kullanıyorlardı. Dolayısıyla, fedailerinin kendini tehlikeye atmadan ok veya zehir kullanarak uzaktan eylem yapması örgütün maksadına uygun değildi.

Haşîşîler, din uğruna siyasî kişilikleri mutlak ölümü göze almış fedailerle ortadan kaldırmayı kendine temel mücadele taktiği olarak seçmiş ilk terör örgütü olarak kabul edilmelidir. Bu haliyle, müteakip devirlerde ve özellikle çağımızda intihar eylemlerine ilham verdiği de söylenebilir. Seçilen hedef kişilerin öldürülmesi, temsil ettikleri hakim otoritenin çeşitli kararlarından vazgeçiren veya şiddetin dozunu artıran yeni uygulamalara yönelmesine neden olmuştur. Haşîşîler’in hayatlarını feda ederek kendilerine verilen öldürme emirlerini yerine getirmesi, günümüz teröristlerine örnek teşkil etmiş olup, “lidere mutlak itaat” duygusunun bir terör örgütünün etkinliğini konusunda ne kadar belirleyici olduğunun, ideolojinin aslında örgütlerin en güçlü motivasyonu olmadığının en büyük göstergesidir.

Haşîşîler, eylemciyi gözden çıkararak, örgütün hedefi olan şahsiyetlere doğrudan yönelik eylemler düzenleyerek günümüzdeki terör örgütlerinden, sembolik hedef seçmemek noktasında ayrılmaktadır. Haşîşîler “hedef odaklı” davranarak çağdaş terör örgütlerinin ölçüsüz şiddet kullanarak toplumda yaratmak istedikleri etkinin aynısını yaratmışlar, ama korkunun daha fazlasını muhtemel hedef durumunda olan yöneticiler ve din adamları her an yanlarında hissetmişlerdir.

Reklamlar
Bu yazı Asimetrik Savaş Genel, İntihar Saldırıları içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s