İntihar Eylemcilerinin Profilleri

İntihar eylemlerinin olmazsa olmaz parçası olan eylemci, eylemlerin başladığı andan itibaren temel merak konusu 0lmuştur. Kesin ölümü kabullenerek beraberinde mümkün olan en fazla sayıda insanı da öldürmeye odaklanmış militanların hangi sosyal yapıdan geldikleri, fiziki ve psikolojik özelliklerinin ne olduğu, bunlardan yola çıkılarak eylemcilerin önceden teşhis edilme imkânları konusunda, başta psikologlar, sosyologlar, politikacılar ve güvenlik analizcileri olmak üzere bir çok meslek uzmanı incelemeler yapmaktadır.

Eylemcilerin, eylemlerden önce teşhis edilmesi maksadıyla profillerinin çıkarılması konusunda ilk çalışmalar eylem sayısı henüz daha 100’ü bile bulmamışken başlamıştır. Bu kapsamda, İsrail kaynakları tarafından yapılan bir çalışmada, Hamas terör örgütünün eylemlerinde kullandığı intihar teröristlerinin karakteristik özellikleri incelenmiş ve eylemcilerin ortak noktaları olarak; yaş ortalamalarının 18-27 olduğu; çoğunun bekar, işsiz ve fakir ailelerden geldikleri; genellikle lise mezunu oldukları, büyük bir kısmının Gazze ve Batı Şeria’daki dini okullarda okudukları; bazılarının geçmişte İsrail tarafından tutuklandıkları veya İsrail tarafından öldürülen veya yaralanan akrabalarının intikamını almak istedikleri belirlenmiştir.

Ancak, 1970’li yılların sonunda itibaren intihar saldırısı niteliğindeki tüm eylemlerde yer alan her eylemciyi derinlemesine inceleyen Tel Aviv Üniversitesi öğretim üyelerinden Psikolog Ariel Merari, muhtemel eylemcilerin teşhisine yarayacak dar bir profilin çizilmesinin imkânsız olduğu, yukarıda bahsedilen profilin eylemlerin ilk başladığı zamanlarda doğru olduğu, ancak günümüzde böyle bir profil çizilemeyeceği sonucuna varmıştır.

Sayıca daha fazla Filistinli intihar eylemcisini kapsayan çalışmalarda; fakirlik, eğitimsizlik, psikolojik sorunlu olmak veya dinî okullarda yetişmiş olmak gibi noktalar eylemcilerin ortak özellikleri arasında tespit edilememiştir. Hatta eylemcilerin eğitim ve ekonomik durumlarının Filistin ortalamasının üstünde olduğu, aklî dengesi yerinde olmayanların eylemci olarak örgütlere kabul dahi edilmediği görülmüştür.

Eylemciler hakkında en ayrıntılı ve ulaşılabilir bilgilerin bulunduğu El Aksa İntifadası döneminde icra edilen intihar saldırılarında yer alan eylemcilerin genel yaş bandının 18-26 arasında olduğu görülmektedir. Ancak, nüfus artışı nedeniyle bu yaş kitlesinin nüfusun büyük bir bölümünü oluşturması bu veriyle anlamlı bir sonuca ulaşılmasını engellemektedir.

Söz konusu dönemde 30 eylem, 18 yaşın altındaki eylemciler tarafından gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, aynı yaş grubundan 77 kişi eylemden önce hazırlık aşamasında veya kontrol noktalarında yakalanmışlardır. Hamas örgütünün 18 yaşından küçük gençleri kullanmadığı ve eylemcilerin büyük çoğunluğunun 21-24 yaşlarında olduğu, Filistin İslâmî Cihat eylemcilerinin 17-22, El Aksa Şehitleri Tugayı eylemcilerinin 16-19 ila 22-23 yaşlarında olduğu, FHKC’nin eylemcilerinin ise belli bir yaş karakteri göstermediği dikkati çekmektedir. Her dört örgütün de bu yaş sınırları dışında eylemcileri bulunmakta olup, üçü 48-50 yaşlarında olmak üzere, 30 ve daha üst yaşlarda altı eylemci saldırılara iştirak etmiştir.

Eylemcilerin tahsil seviyeleri ise El Aksa İntifadasında yükselmiş ve tüm eylemcilerin %22’sinin üniversite öğrencilerinden veya mezunlarından olduğu, tüm üniversiteli eylemcilerin %60’ının Hamas örgütünden, %30’unun ise İslâmî Cihat örgütünden olduğu belirlenmiştir. Bu husus, her iki örgütün de üniversitelerdeki teşkilâtlanmaları nedeniyle ortaya çıkmış, İsrail hükümeti önlem olarak bir süre Filistin üniversitelerini kapatmıştır. Eylemciler arasında lise mezunlarının ağırlığı ise % 34 olarak belirlenmiştir. Ancak 70 eylemcinin tahsil durumunun belirlenememesi nedeniyle bu rakamların daha fazla olabileceği dikkate alınmalı ve intihar eylemcilerinin sadece dinî eğitim alan ve tahsil seviyesi düşük, basit propaganda ve provokasyonlarla kandırılmış kişilerden olma ihtimali bir kenara bırakılmalıdır.

Eylemcilerin yaşlarıyla bağlantılı olarak çoğunluğunun bekâr olduğu görülmektedir. Toplam 11 eylemcinin ise evli olduğu, bunların arasında ikisinin bayan olduğu, evlilerden sadece birinin çocuksuz, diğerlerinin iki, üç, yedi hatta sekiz çocuklu olduğu belirlenmiştir.

El Aksa İntifadası sırasında 38 kişinin öldüğü ve 390 kişinin yaralandığı sekiz ayrı eylemde, çeşitli örgütlere mensup kadın militanlar eylemci olarak kullanılmıştır. Bu militanlardan beşi El Aksa Şehitleri Tugayı, ikisi Filistin İslâmî Cihat örgütü ve biri de Hamas örgütüne mensuptular. İlk kadın intihar eylemcisi ise, El Aksa Şehitleri Tugayına mensup 27 yaşında dul bir kadındı.

Dolayısıyla, yaş, tahsil, medeni durum ve cinsiyetlere göre incelendiğinde Filistinli eylemcilerin “eylemin önceden tahmin edilmesine” veya “eylemciler hakkında bilimsel bir sonuca varmaya yetecek kadar” belirgin bir özelliğe sahip olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Diğer örneklerdeki eylemcilerin kısıtlı kaynaklarla dahi tespit edilen yegane iki ortak özelliği; genellikle kişisel sebeplerle hayatına son vermek isteyen hasta kişiliklere sahip olmamaları ve eylemlerin görüldüğü ülkelerde günlük hayata çatışmaların, insan hakları ihlallerinin ve geleceğe dair güvensizlik ortamının hakim olmasıdır.

Filistin örneğinde, intihar eylemcilerinin büyük çoğunluğunun yaşadığı yer olan Gazze Şeridindeki tek psikiyatri kliniğinin sahibi ve baş hekimi Dr. Eyad Saray’ın eylemcilerin aileleri ile yaptığı görüşmelerden çıkardığı sonuç, eylemcilerin hiç birinin psikolojik sorununun olmadığı, aksine tamamının uyumlu, sosyal ve sakin kişiler olduğudur. Psikolojik durumlarının yanı sıra eylemcilerin sağlık durumları ile ilgili her hangi bir bilgi olmamakla birlikte, sadece bir olayda ölen eylemcinin aynı zamanda Hepatit-B hastası olduğu ve patlamadan sağ kurtulanların eylemcinin etrafa saçılan kanından aynı hastalığı kaptığı iddia edilmektedir.

Kimliği tespit edilen az sayıda Çeçen eylemci hakkında yapılan araştırmalarda, eylemcilerin genel olarak intihar eğiliminde olmadıkları, aile bağları kuvvetli, maddi durumu iyi, eğitim seviyesi yüksek kişiler olduğu belirlenmiştir.

İntihar eylemlerine katılan LTTE militanlarının psikolojik bozukluğunun olmadığı, eğitim düzeylerinin ve siyasi bilinç düzeylerinin yüksek olduğu bilinmektedir. LTTE militanlarının yüksek disiplin, davaya kendini adama, kararlılık, yüksek motivasyon ve yaratıcılık gibi ortak özellikleri olduğu kabul görmektedir.

Eski bir CIA analisti olan Dr. Marc Sageman, bağımsız olarak yaptığı bir çalışmada Batı hedeflerine yönelik eylemlere katılan 400 El Kaide militanı hakkındaki verileri toplayarak analiz etmiştir. Militanların ailevi durumlarını inceleyen Sageman, onların çoğunluğunun, genel kanının aksine, fakir ve dağılmış ailelerden gelen, aileleri tarafından ihmal edilen, beyni yıkanmış, sosyopat, suça meyilli, dinî fanatiklerden olmadığını ortaya çıkarmıştır. Aksine, militanların dörtte üçünün toplumun orta veya yüksek tabakasına mensup olduklarını, %90’ının ilgili ve birbirine bağlı ailelerden geldiğini, %63’ünün üniversiteye gittiğini (incelenen militanların toplumlarında bu oran % 5-6’dır), örgüte katılma yaş ortalamasının 26 olduğu, dörtte üçünün meslek sahibi olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, çoğunluğunun parlak öğrenciler olması nedeniyle eğitim için Avrupa ülkelerine gönderildiğini, bilgisayar teknolojisine hakim olduklarını, Almanca, Fransızca, İngilizce başta olmak üzere üç-altı yabancı dil bildiklerini de belirlemiştir. El Kaide’nin intihar eylemcilerinin bu militanlarla aynı profile sahip oldukları dikkate alındığında, diğer ülkelerdeki eylemcilerle benzerlik taşıdıkları görülmektedir.

Filistin’deki işgaller, intifadalar, insan hakları ihlalleri, sürekli kesintilerle ağır aksak yürümeye çalışan barış süreci ve iç çatışmalar Filistinli gençlerin örgüt kapılarında intihar eylemcisi olmak için sıraya girmelerine neden olmuştur.

Ariel Merari, Filistinlilerin siyasi olaylara paralel olarak Filistin’in geleceğinden umutsuzluğa düşerek, silahlı mücadelenin tek yöntem olduğunu düşünmeye başladığı ve şiddete verilen desteğin de buna paralel olarak arttığını vurgulamıştır. Başka bir araştırmada varılan sonuç ise, yoğun çatışma ortamlarının potansiyel eylemci sayısını artırdığı şeklindedir. Filistin toplumunda gençlerin gelecekle ilgili bir beklentilerinin olmaması, işgâl altında yaşamaktan kaynaklanan ezilmişlik duygusu ve toplumun saygısını kazanma arzusu gibi etkenlerle gönüllü sayısının arttığı görülmektedir.

Ayrıca, Çeçenistan’da 1991 yılından beri devam eden iç düzensizlikler, 1994’ten beri süren savaşlar, işgaller, insan hakları ihlalleri, bombardımanlar, iç göçler, ekonomik sorunlardan kaynaklanan sefalet, Çeçenlerin tarihten gelen bağımsızlık idealleri ve toplumsal kültürlerinde büyük yeri olan şehitlik duygusu, Çeçen intihar eylemcilerinin ortak özellikleridir.

El Kaide, kendisine militan temini için başta güvenlik, istihbarat ve mahkemeler olmak üzere devlet fonksiyonlarının zayıf olduğu, aşırı İslâmî akımların halk arasında destek bulduğu ülkeleri seçmektedir. Bu ülkelerdeki hedef kitlenin psikolojik durumu örgütün çok daha kolay militan bulmasını sağlamıştır.

Sageman’ın araştırmasında dikkati çeken diğer bir husus, militanların %60’ının Mısırlı olmasıydı. Mısır’ın İsrail karşısında 1967 savaşında aldığı “utanç verici” yenilgi, ülkede sosyalizm, lâiklik ve Arap milliyetçiliğini hakim kılan Cemal Abdül Nasır’ın gözden düşmesine ve halk arasında “çözüm İslâm’da” fikrinin yaygınlaşmasına neden olmuştu.

Eylemcilerin profillerini çıkarmaya çalışmak esasen polisiye bir tedbir olup, intihar eylemlerinin sayısını azaltmak için pratikte hiçbir faydası olmamaktadır. Örgütler, eylemci profili oluştuğunda yeni tiplere yönelmekte ve profil çalışmasını boşa çıkarmaktadır. Üstelik, örgütler hedefini belirledikleri bir eylemi, sırf eylemci yakalandı diye gerçekleştirmekten vazgeçmemektedirler. Bu noktada, eylemcinin hangi motivasyonla eyleme katıldığının belirlenmesi polisiye sonuçlar vermese de siyasi, kültürel ve ekonomik olarak alınması gerekli tedbirler hakkında ip uçları vermektedir.

Bu yazı Terörist Eylemciler, İntihar Saldırıları içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s